Çocuklara yönelik reklamlar

Makaleler - 3 Temmuz 2007, Salı
Geçtiğimiz gün "Biri Bana Anlatsın" programının bir tekrar bölümünü izlerken, reklamlarda çocuk kullanımının etik olarak ne derecede kabul edilebilir olduğu tartışıldı ve program konuğu olan bu endüstrinin ileri gelenleri tarafından, bunun genel olarak kabul edilebilir bir uygulama olduğu fikrine ulaşıldı. Bu programı izlerken, benim de uzun süredir yazı yazmak istediğim bir konu geldi aklıma. Bu konu, çocuklara yönelik reklamlarla ilgili.

İnsanın bir çocuğu olduktan sonra, sanırım her şeyi daha farklı şekilde algılıyor, ama, bu düşünce aklıma geldikten sonra, bu kadar süre neden bu konu beni hiç rahatsız etmedi acaba diye de kendime sordum. Beni rahatsız eden durum şu: TV kanallarında çocuklara yönelik programların yapıldığı kuşaklar, sadece çocuklara yönelik hazırlanmış reklamlarla dolu; bu reklamların içeriğine baktığınızda, Barbie, Sindy, Actionman benzeri oyuncaklardan, Danino ve benzeri çocuklara yönelik yiyecek maddelerine ve fast-food gıda reklamlarına kadar değişik ürünler yer almakta. İlk bakışta ne var bunda diye düşünebileceğiniz bu durum, inanılmaz bir tehlikeyi içinde barındırmakta. Çünkü bu reklamların çoğu, 10 yaşının altında, doğru ile yanlışı ayırt etme yetisi yeterince gelişmemiş çocuklara yönelik. Bu reklamlar, çocuklarımızı oyalansın diye önüne bıraktığımız ekranda süreki şekilde dönmekte ve bu çocukların beyinlerine işlenmekteler.


Araştırma sonuçları ne diyor?
Bu konuda acaba araştırma yapılmış mıdır diye aklıma geldi, hemen Internet'te bir arama yaptım. Sonuçta da, APA'nın (American Pyschological Association) yaptığı bir araştırmaya ulaştım. Araştırma, ilk anda akla gelebilecek şüpheleri doğrular nitelikte. Araştırmacılar, küçük çocukların, yetişkinlerden farklı olarak, reklamlarda verilen mesajların, aslında bir ürünün satışını arttırmak amacıyla yapılmış olduğunu algılayamadıklarını ve verilen mesajları gerçek olarak algıladıklarını tespit etmişler. İlgili yazıya buradan ulaşabilirsiniz.

Araştırmacılar, bu gibi reklamlar sonucunda, çocukların beslenme alışkanlıklarının, reklamı yapılan ürünler lehinde değiştiğini ve ABD'deki obezitenin önemli kaynaklarından birinin de, çocukların bu şekilde değişen beslenme tercihlerinden kaynaklandığı yorumunu da yapmışlar.

Araştırmada daha farklı detaylar da var, ancak, bu araştırmayı yapanların ulaştığı sonuç şu: 8 yaşının altındaki çocuklara yönelik reklamlar ya yasaklanmalı, ya da çok sıkı denetim altına alınmalı.

Yasal düzenleme zorunlu!
Bir pazarlamacı olarak, reklamın gücünün, özellikle de TV reklamının gücünün farkında bir insanım. Bu reklamların, çocuklar üzerindeki etkisi ise, bizim üzerimizdeki etkilerimizden çok farklı. Siz kendinizi düşünün, karar verme yetisine sahip bir insan olmanıza rağmen, bazı reklamların büyüsüne kapılıp, gerçekçi olmayan satınalma kararları vermiyor musunuz? Bir de çocuklarınızın bu reklamların sonucunda ne derecede etki altında kalabileceklerini düşünün.

Bence bu konuda aşağıdaki düzenlemeler yapılmalı:

- Belli bir yaşın altındaki çocuklara yönelik reklamlar tamamen yasaklanmalı.
- Küçük çocuklara yönelik yayın kuşaklarında, reklam yayını tamamen yasaklanmalı (sponsorluk dahil).
- Küçük çocuklara yönelik ürünlerin reklamlarının yayını, bu ürünlerin büyüklere yönelik pazarlaması amaçlanıyor olsa bile sıkı kontrole tabi olmalı.
- Çocukların TV izleme ihtimalinin yüksek olduğu yayın dönemlerindeki reklamların
yayını sıkı kontrole tabi olmalı.

Yasaklayan ülkeler var.
Bazı ülkeler, bu konuda adım atmış durumdalar, örnek olarak Norveç ve İsveç, 12 yaşının altındaki çocuklara yönelik reklamları ve çocuk program kuşaklarındaki reklamları yasaklamış durumdalar. Ayrıca, Danimarka, Finlandiya, Norveç ve İsveç, çocuklara yönelik programlarda sponsorluk kullanılmasını yasaklamış durumdalar.

Benim araştırma souçlarıma göre, ABD'de bu konu net bir düzenleme yok, AB'de ise düzenlemeler yapılması gündeme gelmiş durumda.

Bu konu bence çok da tartışılacak bir konu değil, zararlar çok açık, fazla araştırma yapıp bilimsel kanıt bulmaya da gerek yok. Eğer çocuklarımızın sağlıklı gelişimini istiyorsak, mutlaka en kısa sürede bu konuda yasal düzenleme yapmalı ve kontrol mekanizması kurmalıyız.

Serdar ÖNER

Yorumlar

Adnan TÖNEL   9 Eylül 2007, Pazar

Konuyla ilgili yazınızı zevkle okudum. Size 2.baskısını yapan UZAKTAN KUMANDALI ÇOCUKLAR kitabımı şayet okumadıysanız önermek isterim.Ortak paylaşımlarda buluşmak üzre, iyi çalışmalar.
Adnan TÖNEL

Ece Karabulut   11 Kasım 2007, Pazar

Sizinde söylediğiniz gibi hedef kitle çocuklar gibi gözüksede, reklamı yapılan ürünü satın alan ebeveyinlerdir. Piyasaya çıkmış bir markanın tabikide reklamı yapılacaktır, bu markanın hakkıdır ve kendini sattırmak isteyecektir burda görev ebeveyinlere düşüyor. Çocuklarına herşeyin kararında yedirip içirmeliler, zararlı olduğunu düşündüğü ürünleri satın almamalıdırlar. Yinede yazdıklarınızın bir kısmına katılıyorum. İyi çalışmalar...

cemal fırat   20 Kasım 2007, Salı

martin lindstrom un brand child isimli kitabına bir bakın isterseniz markalar acaba o kadar dürüstmü

acaba araştırmalar çocukların alım üzerindeki etkisi hakkında neler diyorlar ben bu kitabı okuduğumda üni son öğrencisiydim ve pazarlamaya beni iten kavramlar arasında buda vardı onlar kadar yaratıcı olup onları etkilemek

he etiklik konusunda ise günümüzde etik davranış kaldımı bence sadece yazarlarda kaldı onlar alıntıları ve kitap isimlerini yazıyorlar :P

hedef kitle çocuk ise onlara karşı psikolojik reklamlar harici reklamlar yapılmasında mahsur görmüyorum (atladıklarım için özür) etik olarak ise onlara birşeyler öğreterek reklam yapılmasınıda uygun buluyorum

saygılarımla

serpil   28 Kasım 2007, Çarşamba

çocuklara nasıl reklamlar izlete biliriz

cemal fırat   29 Kasım 2007, Perşembe

sanırım fazlaca yorum yapıyor ve konuşuyorum ama serpil hanımın çocuklara nasıl reklamlar izletmeliyiz sorusuna yanıt bulmaya çalışacağım

çocuklar yapıları ve beyin gelişim süreçleri olarak en yaratıcı dönemlerinde olurlar bu yüzden yaratıcı reklamlar izletilmeli kanımca

zamanımızda legolar vardı yaratıcılığı inanılmaz arttıran bir oyuncak lego reklamlarını izlerdim ve oradaki şekilleri robotları yapmaya çalışırdım onları yapmaya çalışırken inanılmaz şeyler yapardım mantıklı mantıksız buda sanırım hayal gücünü canlı tutan bir faktör oldu bende

aslında çocuklara tv izletmemek en iyisi sanrıım onlara yönelik tv kanallarında bile reklamlar var çizgi film cd si yada dvd si izletmek reklamlardan uzak tutmak ileride (büyüdüklerinde) etki altında kalmadan yorum yaparak meta yada hizmet almalarına olanak sağlayacaktır böylece düşünce güçleride gelişecektir diye düşünüyorum

saygılarımla

Serdar Öner   3 Ocak 2008, Perşembe

Merhaba Ece Hanım,

Bu konudaki duyarsızlığınızı anlamakta zorlanıyorum, çocuğunuz var mı diye sormak geldi içimden. Belli bir yaşın altındaki çocuklar (5 yaş altı gibi), TV´de gördükleriyle ilgili doğru/yanlış, gerçek/hayal ürünü gibi ayrım yapma yetisini henüz geliştirmemiş oluyorlar. Yani, size çok sevimli bir reklam gibi gözüken reklam, onlar tarafından çok farklı şekilde algılanıp, bilinç altlarına yazılmakta. Bu gerçek ise, reklamcılık ve ürünlerini satmak isteyen kurumlar tarafından sonuna kadar süistimal ediliyor.

Siz çocuğunuzla bir alışverişe gittiğinizde, onun çocuk kuşaklarının arasına serpiştirilmiş reklamlar sebebi ile, hangi ürünleri tutturduğunu ve alınıncaya kadar da yerlere yattığını gördünüz mü hiç? Bence bir sonraki süpermarket ziyaretinizde, etrafınızdaki çocuklu ailelere bir bakın, içine şeker doldurulmuş uyduruk bir gazozu aldırmak için yerlere yatan çocuklar mı ararsınız, Çin´de 10 cente üretilen ve 50-60 YTL´ye çocuklarınıza satılmaya çalışılan aksiyon figürlerini isteyen çocuklar mı? Üstelik bu oyuncakların bir çoğunun ayrılmaz parçası da silahlar olmakta.

Çocuklara TV izletmemek gibi bir şeyi ben düşünemiyorum, özellikle de, çocukaların TV kuşaklarında yayınlanan reklamları izlettirmeme gibi bir şeyi başarmanız çok zor. Bu konuda çocukları korumak amacı ile yasal düzenleme yapılmasını istemekte ne gariplik var?

Özellikle çocuk yayın kuşaklarında yayınlanan reklamlara çok sıkı denetim getirilmesi gerekmekte. Diğer kuşaklarda anne-babalara yönelik yapılan reklamlar bence de çok önemli bir problem oluşturmuyor, mesela Demet Akbağ´ın Danette reklamları, buna hoş ve esprili bir örnek. Ama çocukları kandırmaya yönelik reklamlar, kabul edilemez, edilmemeli. Çocuklarımız bu kadar değersiz değil, lütfen.

Saygılar.

Ece Karabulut   1 Şubat 2008, Cuma

Tekrar merhabalar..

Sanırım söylediklerim yanlış anlaşılmış.. Tabiki konuyla ilgili yasal düzenlemeler getirilmeli, ben buna karşı değilim. Sonuçta şu an yasal düzenlemelerin yapılmasını beklerken bize düşen görevler de var. Çocuklarımızın her istediğini yapamayız sadece onlar istiyor diye. Coca-cola örneğinden yola çıkarsak bangır bangır reklam yapıyorlar ve tabiki küçük çocuklar içmek isteyecekler ben de diyorum ki içirmeyin anne - baba olarak. Pazar o kadar büyük ki hangi birini engelleyebiliriz. Hadi zararlı oyuncakları engelledik, hadi içinde uyduruk şekerli gazozları engelledik bunlarla bitiyor mu? Tabiki hayır...

ütfen üstüne basa basa rica ediyorum ebeveyinler, çocuklarının her istediklerini sadece çocuğu istiyor diye yapmasınlar. Burada bu görev bizlere düşüyor.. Anlatmak istediğim buydu.

İyi çalışmalar...

irem acar   30 Nisan 2008, Çarşamba

serdar bey bu konuda ki duyarlılıgınızı anlıyoruz fakat bence once bir dinleyici olarak okumanızı gelistirebilirsiniz tavsiyem bu yonde ece hanimın soylemis oldugu konuyla sizin anlatmıs oldugunuz sey detaylarında saklı ve yanlıs..
cocuklarınızı bu kadar sevdiginiz icin sizi saygiyla karsılıyorum fakat okuma gelistirme konusunda ise kınamaktayim..

Tesekkurler
Yorum yapabilmek için üye girişi yapmış olmalısınız.