AKILLI ZEKA, ZEKİ AKIL….

Makaleler - 16 Mart 2007, Cuma
AKILLI ZEKA, ZEKİ AKIL….

Akıl aslında bir kabiliyettir, zeka da öyle. İkisi arasındaki en önemli fark, bir başkasından akıl alabilirsiniz ama zekayı asla. O, her insanın kendisine mahsustur.

Bir hastalık söz konusu olmadığı sürece şüphesiz herkesin aklı vardır. Akıllı olmak, kendi davranışlarını bilmek, kontrol edebilmek, doğru ve yanlışlarını değerlendirebilmek yeteneğidir.

Akıl, insanı hayvandan ayırt eden en önemli faktördür. Hayvanlar yalan söyleyemez ama insanlar sık sık bu yola başvurur. İşte insandaki yalanla gerçeği, doğru ile yanlışı ayırabilme, bir konuda fikir yürütebilme, görüş belirtebilme yeteneği akıldır.

`Ah şimdiki aklım olsaydı` lafını çok işitmişizdir. Demek ki, akıl insan olgunlaştıkça da değişiyor ve insanın kendisi de bunun farkına varıyor. Bir insan değişik fikirlerle diğerinin aklını karıştırabilir. Hayret verici, şaşırtıcı şeyler insanın aklını durdurabilir.

Bir şeyin içeriğini anlamamak `akıl erdirememek` olarak nitelendirilirken başkalarının çözemediği bir sorunu çözen kişiye `bir tek o akıl etti` denilir. Birine bir yol göstermek ona `akıl vermek `tir. Bir şeyi hatırlamak, unutmamak ` akılda tutmak `tır. `Akılsız` tanımı ise doğru ve isabetli düşünemeyen anlamında kullanılır.

Zeka ise bir olayı önce anlama, ilişkileri kavrama, yargılama ve açıklayarak çözme yeteneğidir. Genel olarak zekanın 12 yaşına kadar hızla geliştiği sonra gelişme hızının yavaşlayarak 20 yaşına kadar sürdüğü, orta yaşlarda ise zeka seviyesinin sabit kaldığı kabul edilir.

Zeka hayvanlarda da vardır. Hayvanlarda zeka bir nevi içgüdüsel olaydır. Şüphesiz hayvan zekası insana göre gelişmemiştir ama her iki zeka türü de sinir sistemi ile ilgilidir. İnsanı ayıran, evriminde oluşmuş konuşabilirlik özelliği, dik durabilmesi, el yapısı nedeniyle aletleri kullanabilmesi ve gelişmiş beyin ve sinir sistemidir.

Zeka, bir insanın her türlü olay karşısında aynı yeteneği gösterebileceği anlamına gelmez. Bir müzik bestecisi kendi duygusal yapısının içersinde en karışık eserleri aklıyla değil zekası sayesinde oluşturur. Biz bu kişilere `müzik dehası` diyoruz. Ancak bu müzik dehaları en basit bir matematik problemini bile çözemeyebilirler.

Sonuç olarak zeka, ruhsal olaylara, algı ve hafıza yeteneğine, tutkulara, eğilimlere, iradeye ve bilgi edinme isteğine göre farklılıklar gösterebiliyor. Akıl somut olarak ölçülemez ama zeka pek sağlıklı olmasa da IQ denilen bir testle ölçülmeye çalışılıyor.



Ahmet YATKIN
Fırat Üniversitesi, İletişim Fakültesi

Mehmet Bozalp

Yorumlar

Nursel   23 Mart 2007, Cuma

Teşekkürler Ahmet Yatkın akıl ile zekayı çok güzel ve anlaşılır bir biçimde ele alıp ve izah etmişsiniz.

ahmet   25 Mart 2007, Pazar

bence yazınız çok güzel olmuş ben çok begendim akıl ve zeka arasında farkları da ögrenmiş oldum bundan dolayı sizi teşekkür ederim.

ekrem yazıcı   13 Nisan 2007, Cuma

sayın hocam, zekanızla aklınıza akıl katmışsınızın hızınıza maşallah
SİZİ SEVİYORUM

TUBA YILMAZ   14 Nisan 2007, Cumartesi

Elinize,yüreğinize,beyninize sağlık...
Zeka sayısal bir değerdir,elbette herkesin zeka düzeyi farklı farklı ama akıllı olmak daha çok okumak ve daha çok gözlemlemekle mümkün diye düşünüyorum.Tespitlerinize kesinlikle katılıyorum.Akıl ve zeka ayrımını çok iyi ifade etmişsiniz,tebrikler.

duygu barata   9 Mayıs 2007, Çarşamba

sagolasınız hocam sayenizde akıl ve zekanın ne oldunu , arasındaki farkı kavradım çok yalın bir anlatımla anlatmışsınız

ESRA MENEKŞE   17 Mayıs 2007, Perşembe

HOCAM HARİKASINIZ!!!KEŞKE LİSEDEKİ ARKADAŞLARIM DA BU MAKALEYİ OKUSAYDI AMA OKUMALARINA KESİNLİKLE VESİLE OLACAM.ONLARLA SIK SIK TARTIŞTIĞIM BİR KONUYDU AKIL VE ZEKA KONUSU SİZ ARADAKİ FARKI O KADAR YALIN V3E SADE BİR DİLLE ANLATMIŞSINIZ Kİ SANIRIM ARTIK BENİ ANLAMAMALARI İMKANSIZ.ELLERİNİZE YÜREĞİNİZE SAĞLIK.SON BİR ŞEY DAHA AKILLI İNSAN ÇALIŞKANDIR DA AYNI ZAMANDA FAKAT ZEKİ İNSAN ZEKASINI KULLANMADIĞI SÜRECE ZEKİ OLMASININ DA BİR ANLAMI YOKTUR BENCE SAYGILARIMI SUNUYORUM :))

Aras   25 Mayıs 2007, Cuma

gerçekten çok mantıklı ve doğru sağolun

HURİSER GÖÇER   30 Mayıs 2007, Çarşamba

SN. AHMET YATKIN SADE VE ANLAŞILIR YORUMUNUZ İÇİN TŞK.AKIL İLE ZEKA ARASINDAKİ FARKI ÇOK DÜŞÜNÜRDÜM SİZ AÇIKLIK GETİRMİŞ OLDUNUZ:)VE ESRA MENEKŞE LİSEDEN Bİ ARKADAŞIN OLARAK TESADÜF SONUCU İSTEĞİNİ GERÇEKLEŞTİRMİŞ OLMANIN MUTLULUĞUNU YAŞIYORUM. SAYGI VE SEVGİLER:))))

süleyman kızılkaya   8 Haziran 2007, Cuma

güzel olmuş ama esra menekşe adlı yorumcuya katılmıyorum ben saygılarımla..

dilek yıldırım   9 Haziran 2007, Cumartesi

Hocam bütün yazılarınız gibi bu yazınızda gerçektende çok güzel ve akıl ile zekanın arasındaki farkı büyük ölçüde ortaya koyan bir yazı olmuş . Başarılarınızın devamını diliyorum Saygılarımla...

ELİF   3 Temmuz 2007, Salı

çok güzel ve yararlı bir açıklama çok teşekkürler. zeka çok karışık ve üzerinde çok konuşulmuş bir kavramdır. bazı kuramcılar zekanın bir bütün olduğunu at yetenekleri olduğunu söylerken bazılarıda alt bileşenlere ayrıldığını söylemişlerdir. ayrıca dediğiniz giib IQ zekayı tamamen kısıtlayan bir test.

ESRA MENEKŞE   18 Temmuz 2007, Çarşamba

SÜLEYMAN KIZILKAYA madem fikirlerim yanlış bir de sen fikirlerini sun da birlikte paylaşalım bence yazdıklarım çok doğru ve onlarca örnek gördüm çevremde söylediklerimi doğrulayan.fikirlerini bekliyorum iyi günler....

ESRA MENEKŞE   19 Temmuz 2007, Perşembe

Huriserim senide aramızda görmekten çok mutluluk duydum.bak sınıftaki erkek arkadaşlarla hep tartışıyordum ya sağolsun hocam da fikirlerimi makalesiyle doğrulamış.Her zaman baş köşedesiniz hocam. :))

SARİYE   1 Ağustos 2007, Çarşamba

Bende başka bir yerde bu konuya değinmiştim ama tabi sizin kadar içerikli yazmadım yazınız çok hoş. En azından bu iki kavramı çok iyi anlatmışsınız.Devamını dilerim!

Adile GENÇ   30 Ağustos 2007, Perşembe

Sayın hocam yazınızı yeni okudum ve gerçekten akıl ve zekayı çok güzel ayırt eden bir yorum getirmişsiniz.Bu konuda benimle tartışmaya girenlere artık sizin yazıyı önerecem.saygılar.

Ahmet Hasan   20 Eylül 2007, Perşembe

Aynı yazıyı web´de başkasının ismi ile de yayınlanmış olarak gördüm, acaba yazı sizemi ait, bir başka yerden alıntımı?

ahmet   26 Ekim 2007, Cuma

Ahmet hasan bey , yazıyı nerede ve kimin adıyla gördünüz?

hülya   9 Şubat 2008, Cumartesi

Teşekkürediyorum, size bu iki kelime ancak bukadar güzel ve açık yorumlanabilirdi.İyi çalışmalar diliyorum.

Selahattin Oktay   9 Mart 2008, Pazar

Sn.Ahmet Yatkın
Çok sade ve güzel örneklerle konuya hakimiyet var.Bunu da ancak,akıllı bir insanın,zekice yaklaşımı olarak izah edebiliriz.
Çalışmalarınızda başarılar dilerim.
Yorum yapabilmek için üye girişi yapmış olmalısınız.